به عنوان یکی از اصلی ترین و کهن ترین گرایش های علم دندانپزشکی می توان به علم ارتودنسی اشاره داشت. هدف درمان اردتودنسی ، دستیابی به دندان هایی منظم و متعاقبا لبخندی زیبا می باشد که در حال حاضر به نوعی درخواست عمومی در سر تا سر دنیا بدل شده است.

لازم به ذکر است که ارتودنسی یا Orthodontics ؛ به درمان عدم هماهنگی و عدم جفت شدن دندان ها بر روی هم اشاره دارد که پزشک متخصص ارتودنسی ، صلاحیت انجام آن را داراست. از آن جا که غالبا درمان های ارتودنسی ، سبب بهبود ظاهر چهره می شوند ؛ می توان اشاره داشت که این روش ، علاوه بر جنبه درمانی از جنبه زیبایی نیز برخوردار است.

مزایای درمان ارتودنسی

ارتودنسی ، از مزایای متعددی برخوردار است که در ذیل به رایج ترین آن ها اشاره شده است :

  • بهبود ظاهر دندان ها و لبخند و در نتیجه ، بهبود ظاهر چهره و کیفیت زندگی و شرایط اجتماعی
  • قرار گرفتن مناسب دندان ها کنار هم ( اکلوژن نرمال )
  • تحقق عملکرد نرمال دهان و جویدن
  • ثبات فیزیولوژیک مناسب دندان ها

ارتودنسی

در چه مواردی انجام ارتودنسی ضرورت می یابد ؟

بسیاری از افراد ، دارای دندان های نامنظم یا کج بوده یا دندان های شان به درستی به یکدیگر نمی رسند. این مشکلات باعث می شود که تمیز کردن دندان ها و لثه ها دشوارتر شده و احتمال آسیب دیدگی آن ها بیشتر شود.

در برخی موارد نیز ، موقعیت ناهنجار دندان ها و فک ها ؛ می تواند بر روی شکل ظاهری صورت تاثیر بگذارد.

در موارد فوق الذکر ؛ ارتودنسی می تواند با درمان ناهنجاری های دندان ها یا فک ، به بهبود ظاهر دندان ها و در پی آن به زیبایی چهره منتج گردد.

همچنین لازم به ذکر است که درمان ارتودنسي ، می تواند به درمان مشکلات دیگری اعم از شکاف لب یا شکاف کام نیز بپردازد.

چه افرادی نیاز به درمان های ارتودنسی دارند ؟

وظیفه یک متخصص ارتودنسی ، اصلاح بی نظمی دندان ها ، قرار دهی دندان ها در موقعیت مناسب و اصلاح ناهنجاری فکین می باشد.

اختلال در نظم دندان ها و موقعیت فکین ، می تواند تاثیر سوئی بر زیبایی و عملکرد دهان و دندان گذاشته و متعاقبا زیبایی چهره را نیز تحت الشعاع قرار دهد.

به طور کلی افرادی که با هر یک از مشکلات ذیل مواجه هستند ، می توانند برای درمان و اصلاح آن به یک پزشک متخصص ارتودنسی مراجعه نمایند.

  • افرادی که بین دندان های آن ها فاصله وجود دارد.
  • افرادی که فک فوقانی آن ها در مقایسه با فک تحتانی ، جلوتر بوده و دچار ناهنجاری فک کلاس 2 ( I I ) هستند.
  • افرادی که فک تحتانی آن ها نسبت به فک بالایی جلوتر است و با کلاس ناهنجاری فک کلاس 3 ( I I I ) مواجه اند.
  • افرادی که دچار بی نظمی شدید دندان یا کراودینگ هستند.
  • افرادی که هنگام بسته بودن دهان ؛ بین دندان های قدامی فک بالا و دندان های قدامی فک پایین شان ، فاصله وجود دارد یا به اصطلاح با اختلال اپن بایت روبرو هستند.
  • افرادی که دچار انحراف فک می باشند.
  • افرادی که علیرغم موقعیت مناسب فکین ، با جلوزدگی دندان های فک فوقانی یا اورجت مواجه اند.
  • افرادی که دندان های آن ها بویژه دندان نیش آن ها ، رویش نامناسب داشته است.
  • افرادی که با وجود هماهنگ بودن فک ها ؛ تعدادی از دندان های شان در یکی از فکین ، پشت دندان های فک دیگر قرار گرفته است.

ارتودنسی

سن مناسب برای اولین معاینه ارتودنسـی

طبق توصیه انجمن ارتودنتیست های آمریکا ؛ بهترین سن برای مراجعه به متخصص ارتودنسی و ارزیابی و معاینه وضعیت قرارگیری دندان ها ، سن 7 سالگی می باشد ؛ تا جایی که تاکید می شود همه کودکان در سن 7 سالگی توسط متخصص ارتودنسی مورد معاینه قرار گیرند.

علت تاکید به مراجعه به متخصص ارتودنسي در 7 سالگی ، از این حیث است که انجام اولین معاینه ارتودنسي در این سن ، امکان تشخیص مشکلات دندانی – فکی را در مراحل اولیه برای متخصص ارتودنسي فراهم ساخته و همچنین امکان ارزیابی دقیق دندان ها ، طرح ریزی برای زمان مناسب شروع درمان و روش مناسب درمان برای ارتودنتسیت را به سهولت میسر می سازد.

ضمنا با انجام معاینه ارتودنسي در سن 7 سالگی ؛ وضعیتی که کودک ممکن است در آینده با آن مواجه شود ، به والدین هشدار داده می شود و همچنین ناگفته نماند در صورتی که نیاز به درمان در سن مشخصی باشد ، پزشک حتما والدین کودک را در جریان قرار خواهد داد.

از این رو می توان اذعان داشت که انجام معاینه ارتودنسي در سن 7 سالگی توسط یک متخصص ارتودنسي توانمند که به تمامی زوایا ، ابعاد و جوانب رشد و تکامل فک و دندان تسلط کافی دارد ، می تواند در راستای درمان ناهنجاری های دندانی و مشکلات فکی ؛ نقش موثری ایفاء کند.

در این جا باید این نکته را خاطر نشان نمود که چنانچه بیمار ، دچار اختلالات و ناهنجاری های فکی نبوده و صرفا با بی نظمی دندان ها مواجه باشد ؛ محدودیتی برای آغاز پروسه درمان ارتودنسي وجود نداشته و در هر سنی حتی در سنین بزرگسالی نیز می توان مبادرت به انجام درمان ارتودنسي و مرتب کردن دندان ها نمود.

البته توجه داشته باشید که انجام ارتودنسي در سنین حدود 12 تا 14 سالگی ، بهترین نتایج را به همراه خواهد داشت.

زمان مناسب برای شروع درمان ارتودنسـی

در خصوص شروع درمان ارتودنسی ، باید توجه داشت که زمان مناسب برای این کار ، به نوع ناهنجاری بستگی دارد.

در ارتباط با افرادی که با مشکلات اسکلتی روبرو هستند ، به عنوان مثال فک فوقانی آن ها جلوتر از موقعیت مناسب خود قرار گرفته یا بالعکس ، فک تحتانی آن ها عقب تر از موقعیت طبیعی است ، باید پیش از بلوغ اقدام به درمان ارتودنسي نمود ؛ چرا که در سنین قبل از بلوغ ، می توان برای درمان این ناهنجاری ها از رشد کودک بهره برد.

لذا در چنین مواردی ، سن مناسب برای شروع ارتودنسي در دختر خانم ها از حدود سن ۱۰سالگی و برای پسرها از حدود سن 11 سالگی می باشد.

و اما در رابطه با درمان ارتودنسي در افرادی که تنها دچار بی نظمی دندان ها هستند ، هیچ گونه محدودیت سنی وجود ندارد ؛ اما بهتر است بدانیم که سن مناسب برای درمان این موارد ، حوالی سن 12 سالگی می باشد.

لازم به ذکر است بر اساس توصیه انجمن دندانپزشکان آمریکا ( ADA )  ؛ 7 سال ابتدایی تولد ، بهترین زمان جهت ویزیت توسط دندانپزشک عمومی می باشد.

ارتودنسی فک بالا و پایین ، توسط دکتر یوسف نژاد بهترین ارتودنتیست بابل

در چه مواردی برای اصلاح ناهنجاری فک ، نیاز به جراحی فک ضرورت می یابد ؟

توجه داشته باشید که چنانچه ناهنجاری های فک و دندان ، ناشی از اختلالات استخوان فک باشد و این مسئله تا قبل از بلوغ تشخیص داده نشود ، ممکن است کودک در آینده نیاز به انجام جراحی فک داشته باشد.

از این رو تشخیص به موقع ناهنجاری های فکی ؛ یعنی حدودا از سن 6 الی 10 سالگی ، می تواند از نیاز به جراحی فک و صورت در بزرگسالی پیشگیری به عمل آورد.

در آخر باید اشاره داشت که به طور کلی برای درمان ارتودنسی ؛ غالبا محدودیت سنی وجود ندارد و مادامی که دندان ها سالم هستند ، می توان درمان ارتودنسي را انجام داد ؛ اگرچه هر قدر سن پایین تر باشد ، کسب نتایج بهینه امکان پذیرتر و ثبات درمان در آینده نیز بیشتر خواهد بود.

اهمیت رعایت بهداشت در حین ارتودنسی

طبق توصیه متخصصین ارتودنسی ، افرادی که تحت درمان ارتودنسي قرار می گیرند ؛ به مراتب بیش از سایرین باید نسبت به رعایت بهداشت دهان و دندان های خود بویژه در طول فرآیند درمان ، توجه داشته باشند ؛ چرا که دندان ها در این دوران ، بیش از دیگر شرایط ، در معرض پوسیدگی و آسیب قرار دارند.

از این رو چنانچه تمایل دارید که پروسه درمان خود را به بهترین نحو و با موفقیت سپری نموده و به دندان هایی منظم و لبخندی زیبا دست یابید ، از تمیز کردن دندان ها و مسواک زدن طی این دوران غافل نشوید.

مسواک زدن حین ارتودنسی ثابت به چه نحو است ؟

پیش از آن که به پاسخ سوال فوق بپردازیم ، لازم است به این نکته اشاره نماییم که برای دستیابی به نتایج مطلوب از درمان ارتودنسی ، علاوه بر مراجعه به یک ارتودنتیست ماهر و حاذق ؛ باید جهت مراقبت از دندان های خود حین ارتودنسي از دستورالعمل های زیر تبعیت نموده و بهداشت را در طول فرآیند ارتودنسي به خوبی رعایت کنید.

  • در روند درمان ارتودنسي ثابت ، باید بعد از وعده های غذایی و حداقل 3 بار در روز مسواک بزنید.
  • به دلیل حساسیت بالای دندان ها باید از مسواک های نرم استفاده شود.
  • مسواک را با زاویه ای مناسب ( 45 درجه ) نسبت به لثه تان نگاه داشته و همزمان با دندان ها ، براکت ها را نیز تمیز کنید. ( برای هر دندان باید حدودا 10 ثانیه وقت اختصاص داده شود )
  • توجه داشته باشید که بر روی هر دندان باید یک حرکت مدور ( چرخشی ) با مسواک بزنید.
  • جهت تمیز کردن سیم ها و براکت ها ، باید فشار مختصری به مسواک آورید تا موهای مسواک در فضای مابین سیم ها و براکت ها قرار گیرد.
  • سپس باید به آرامی مسواک را حرکت داده  و فضای پشت سیم ها و براکت ها را هم تمیز کنید.

 

نکاتی درباره مسواک های ارتودنسی

  • توصیه می گردد در طول پروسه درمان ارتودنسی ، از خمیردندان های حاوی فلوراید استفاده گردد ؛ چرا که فلوراید ، محیط دهان را از انواع میکروب و باکتری زدوده و ریسک ایجاد حفره در دندان و پوسیدگی دندان را تقلیل می دهد.
  • در طول فرآیند درمان با ارتودنسي ثابت ، برای بیماران مسواک مخصوصی تجویز می شود ؛ تا افراد به کمک آن لثه های خود را نیز تمیز کنند ؛ چرا که در روند ارتودنسي ، لثه ها حساس شده و در معرض باکتری قرار خواهند  داشت.
  • استفاده از مسواک بین دندانی ، جهت تمیز کردن فضای مابین سیم ها و دندان ها و همچنین تمیز کردن فضای بین دندان ها ؛ نیز از مواردی است که استفاده از آن در روند درمان ارتودنسي ، ضروری می باشد.

مراحل ارتودنسی

پیش از شروع درمان ارتودنسی ؛ ارتودنتیست در جلسه مشاوره ، به معاینه و ارزیابی کلینیکی بیمار می پردازد و بر اساس مشکل و ناهنجاری موجود ، طرح درمان را مشخص کرده و بیمار را از پروسه درمان ، مدت زمان درمان و هزینه آن مطلع می سازد.

در ذیل مراحل ارتودنسی را به صورت خلاصه توضیح داده ایم.

  1. گام اول : مرحله اول ارتودنسی ؛ شرکت در جلسه مشاوره جهت معاینه و آنالیز دقیق وضعیت دندان ها و فکین بیمار می باشد.
  2. گام دوم : در این مرحله ؛ ارتودنتیست هر گونه فرآیندی که انجام آن پیش از ارتودنسی ، ضرورت دارد را با استفاده از بررسی دقیق مدارک مورد نیاز ؛ مثل رادیو گرافی پانورامیک ، لترال سف و فتوگرافی مشخص کرده و برای بیمار شرح می دهد.
  3. گام سوم : در مرحله سوم ؛ ارتودنتیسیت مبادرت به اتصال دستگاه های ارتودنسی دندان نموده و تنظیمات اولیه را بر روی آن انجام می دهد.
  4. گام چهارم : قدم بعدی ؛ تعیین جلسات متناوب دوره ای و منظم برای ویزیت بیمار جهت تنظیم دستگاه ارتودنسی می باشد.
  5. گام پنجم : در این مرحله ، فرآیند درمان خاتمه یافته و باید دستگاه های ارتودنسی دندان برداشته شوند.
  6. گام ششم : در مرحله ششم ؛ ریتینرها ( نگهدارنده ها ) بر روی دندان بیمار کار گذاشته می شوند تا نتیجه درمان ارتودنسی را فیکس و تثبیت کنند.

استفاده دقیق از ریتینر ، طبق دستور ارتودنتیست ؛ بسیار ضروری بوده و موجب حفظ نتیجه درمان خواهد شد.

برای کسب اطلاعات جامع تر درباره ریتینر ، می توانید مقاله ای که در این باب تهیه شده و در سایت موجود است را مطالعه فرمایید.

ارتباط ارتودنسی با چانه زیبا

چنانچه عکس های مربوط به بیماران تحت درمان ارتودنسی ، خصوصا افرادی که دچار ناهنجاری های فکی اعم از جلوزدگی چانه یا عقب رفتگی چانه هستند ؛ را دیده باشید ، به احتمال خیلی زیاد متوجه بهبود فرم چانه بعد از پایان پروسه درمان شده اید.

ناگفته نماند که در برخی موارد دفرمیتی ظاهر چانه ، تنها به دلیل ناهنجاری فک یا چانه نبوده و در پی به هم ریختگی دندان ها ایجاد می شود.

به طور کلی باید اشاره داشت که درمان  ارتودنسي ، با اصلاح و درمان ناهنجاری های فکی و مرتب کردن و نظم بخشیدن به دندان ها و همچنین ایجاد زاویه مناسب و توازن میان بینی و چانه ؛ تاثیر قابل توجهی بر زیباتر شدن فرم چانه و لب ها و متعاقبا زیبایی صورت خواهد داشت.

هرچند ارتودنسي ، نمی تواند کلیه عناصر صورت را تغییر دهد ؛ اما از آن جا که منجر به بهبود تناسب و هارمونی میان اجزای صورت که هماهنگ نیستند ، شده و اختلالات ظاهری چانه را تا حد قابل ملاحظه ای بهبود می بخشد ، می تواند به زیبایی چانه کمک قابل توجهی کند.

دستیابی به چانه ای زیبا با ارتودنسی

گاها برخی افراد به دلیل بی اطلاعی از فاکتورهای زیبایی شناسی و عدم آگاهی کافی درباره استانداردهای زیبایی ، در راستای رفع ناهنجاری های فک و دندان ؛ مبادرت به انجام تزریقات زیبایی از قبیل تزریق ژل و فیلر به چانه می نمایند.

در صورتی که دفرمیتی شکل ظاهری چانه در بسیاری از این موارد ، با ارتودنسی قابل درمان است.

از این رو افراد باید پیش از هر گونه اقدامی ، در وهله اول به یک ارتودنتسیت حاذق و با تجربه مراجعه نمایند ؛ تا بهترین و مناسب ترین روش درمانی برای آن ها بکار گرفته شود.

لازم به ذکر است که درمان با ارتودنسي و دستیابی به چانه ای زیبا در این دسته از بیماران ، در صورتی پاسخگو خواهد بود که در زمان مناسب به متخصص ارتودنسي مراجعه نموده و تحت درمان قرار گرفته باشند .

متاسفانه در بسیاری موارد ، شاهد آن هستیم که به دلیل مراجعه دیرهنگام به ارتودنتیست ؛ افراد علاوه بر ارتودنسي نیاز به جراحی فک یا چانه نیز یافته اند.

اصلاح عقب رفتگی چانه با ژل بهتر است یا با ارتودنسی ؟

همانطور که پیشتر نیز اشاره شد ، در چنین مواردی انجام ارتودنسی بهتر از تزریقات زیبایی می باشد ؛ زیرا با درمان ارتودنسي ، کل فک تحتانی در جهت جلو حرکت کرده و پیرو آن چانه نیز جلو کشیده می شود و این نتایج کاملا ماندگار است.

این در حالی است که در تزریق ژل و فیلر به چانه ، موقعیت چانه تغییر نکرده و نتایجی که حاصل می شود ؛ موقتی می باشد.