ارتودنسی ، یکی از گرایش های تخصصی در رشته دندانپزشکی محسوب می شود که بر ارزیابی و تشخیص ناهنجاری های فکی و دندانی و اصلاح و درمان آن ها متمرکز است. به طور کلی درمان ارتودنسی دو دسته است ؛ درمان ارتودنسی ثابت که با براکت ها انجام می شود و درمان ارتودنسی با پلاک متحرک . دستگاه های ارتودنسی از زمان شکل گیری در رشته ارتودنسی به صورت مداوم تکامل پیدا کرده اند ، اما سرعت این تغییرات به طور چشمگیری در سال های اخیر رشد داشته است. در این مقاله از سوی دکتر ثریا یوسف نژاد ، بهترین متخصص ارتودنسی بابل ، نوع دوم بریس های ارتودنسی مورد بحث قرار می گیرد.

ارتودنسی با پلاک متحرک - دکتر ثریا یوسف نژاد

دستگاه های ثابت ارتودنسی

ارتودنسی ثابت ، همان براکت ها یا نگین ها هستند که روی دندان ها نصب می شوند و بهترین ارتودنتیست بابل با استفاده از سیم های ارتودنسی ، به اصلاح بی نظمی های دندان و حرکت دندان ها کمک می نماید.

دستگاه های ارتودنسی متحرک

ارتودنسی متحرک ، خود سه دسته هستند :

  1. پلاک های ساده برای حرکت های ساده دندانی ؛ تصحیح دندانی که در کراس هست یا دندانی که بی نظم است.
  2. ارتودنسی با پلاک متحرک برای تصحیح ناهنجاری های فکی در دوران رشد یا دوران بلوغ
  3. پلاک های متحرک یا شفاف یا در حقیقت همان Clear Aligner ها ، که امروزه به سرعت در حال پیشرفت هستند ؛ تا جایی که ممکن است در آینده جایگزین براکت ها شوند.
  • پلاک های ساده

دستگاه های متحرکی هستند که کاربرد ساده ای دارند و برای حرکت ساده دندانی در برخی از کودکان یا حتی بزرگسالان ، یعنی برای اصلاح بی نظمی هایی که نیاز به دستگاه ثابت ندارند و خیلی مختصر هستند و با پلاک ارتودنسی قابل درمان می باشند ، استفاده می شوند. دستگاه ارتودنسی ساده ، صرفا برای اصلاح یک یا دو دندان استفاده می شوند و معمولا برای دندان های لترال فک بالا که در کراس قرار گرفته اند ؛ مورد استفاده قرار می گیرند.

  • پلاک های متحرک

ارتودنسی با پلاک متحرک ، فقط برای ارتودنسی اطفال مورد استفاده قرار می گیرند و در راستای درمان ناهنجاری های فکی ، مثلا در Class 2 ها ، Class 3 ها و اپن بایت ها یا دیب بایت ها از آن ها استفاده می گردد.

  • پلاک های شفاف

دستگاه متحرک دیگری که طی چند سال اخیر پیشرفت قابل توجهی داشته اند ، Clear aligner ها یا پلاک های به اصطلاح بی رنگ ( شفاف ) هستند که از آن ها برای درمان ارتودنسی در افراد بالغ استفاده می شود. چرا که بزرگسالان تمایل ندارند بر روی دندان های شان براکت ارتودنسی قرار بگیرد ؛ بنابراین از این روش ارتودنسی که روشی نوین در ارتودنسی است می توان برای بزرگسالان بهره برد.

انواع دستگاه های ارتودنسی با پلاک متحرک یا فانکشنال ، مثل twin block ( برای درمان Class 2 ) ، face mask ( هدگیر معکوس ) و دستگاه فرانکل FL llll ( برای درمان Class 3 ؛ یعنی در واقع برای درمان کودکانی که فک بالا یا ماگزیلای آن ها کوچک است ) ، یا پلاک های متحرک برای گسترش کام تنگ ، دستگاه فانکشنال هیبرید ( برای درمان اسیمتری فک ) ، هستند.

چه کسانی کاندیدای مناسبی برای ارتودنسی با پلاک متحرک هستند ؟

اگر ناهنجاری و بی نظمی های موجود در ردیف های دندانی ، جزئی باشد ، فرد می تواند یک گزینه مناسب برای استفاده از پلاک‌ متحرک در نظر گرفته شود. دستگاه های ارتودنسی با پلاک های متحرک می توانند دندان ها را صاف و یک دست کرده ، فواصل بین دندانی را از بین ببرد و به طور کلی طرز قرارگیری دندان ها را بهبود ببخشد. اما اگر فرد به تغییرات اساسی تری نیاز داشته باشد ، این نوع از پلاک ها انتخاب مناسبی نخواهند بود. این گروه از دستگاه های ارتودنسی محدود به سن خاصی نیست و هم کودکان و هم بزرگسالان می توانند از پلاک های متحرک استفاده کنند. البته افراد بزرگسال به سبب آن که ارتودنسی متحرک در معرض دید قرار نمی گیرند بیشتر تمایل به استفاده از آن ها دارند. همچنین از آنجایی که تمیز کردن این ‌پلاکها ، به نسبت بریس های ثابت ، راحت تر می باشد ، انتخاب مناسب و ایده آلی برای افراد کم سن و سال می باشد. یک کاندیدای مناسب برای ارتودنسی با پلاک متحرک شخصی است که نسبت به درمان خود احساس مسئولیت دارد ؛ به این خاطر که این پلاک ها قابلیت جدا و خارج شدن از دهان را دارند. اما بیمار باید مطابق برنامه طراحی شده برای او ، در مدت زمان تعیین شده از ارتودنسی استفاده کند.

 

ارتودنسی با پلاک متحرک - دکتر ثریا یوسف نژاد

چه زمانی نیاز به استفاده از دستگاه های فانکشنال ، ضرورت دارد ؟

به گفته بهترین متخصص ارتودنسی بابل زمانی که کودکان در سن رشد مراجعه می کنند و همزمان با بی نظمی دندان ها ، مشکل فکی نیز دارند ؛ به عنوان مثال فک بالای آن ها یا فک پایین شان کوچک است یا هر دو مشکل را با هم دارند به استفاده از دستگاه های فانکشنال نیاز پیدا می کنند. لازم به ذکر است در صورت استفاده از دستگاه های فانکشنال در کودکانی که در سن رشد هستند ، ممکن است نیاز به مرحله دوم درمان با ارتودنسی ثابت نیز وجود داشته باشد. اگر بیمار با مشکل فکی بعد از بلوغ رشدی مراجعه کند ، دستگاه فانکشنال اثر درمانی نداشته و بیمار باید درمان ارتودنسی و جراحی فک انجام دهد.

مزایای ارتودنسی با پلاک متحرک

مزیت پلاک های ارتودنسی ، نسبت به براکت های ارتودنسی این است که بیمار می تواند پلاک را از دهان خود به راحتی خارج ساخته و دندان های خود را مسواک زده و تمیز نماید و دوباره از پلاک استفاده کند. اگرچه این مسئله سبب می شود بهداشت دهان و دندان به خوبی رعایت شود اما در مقابل ، نیاز به همکاری بیمار دارد. در صورتی که بیمارانی که از ارتودنسی با پلاک متحرک استفاده می کنند ، همکاری نداشته و از پلاک به درستی استفاده نکنند ، پیشرفت درمان ، مشکل خواهد شد. آن دسته از مشکلات فکی که ما در راستای درمان آن ها ، از دستگاه های متحرک یا فانکشنال استفاده می کنیم عبارتند از :

  • درمان تنگی ماگزیلا ( تنگ بودن فک بالا )
  • درمان مشکلات Class 3 ، Class 2
  • درمان مشکلات صورت دراز یا صورت کوتاه
  • و یکسری آسیمتری های فکی

انواع پلاک ارتودنسی متحرک

بهترین ارتودنتیست بابل در ارتودنسی با پلاک متحرک ، از انواع مختلفی از پلاک های متحرک استفاده می نمایند. لازم به ذکر است که هر یک از این پلاک ها از کارایی منحصر بفردی برخوردار می باشند که در ذیل هر یک از آن ها را معرفی و توضیحاتی در خصوص هر یک ارائه می نماییم.

  1. پلاک های نامرئی : این پلاک ها ، نوعی از پلاک های ارتودنسی متحرک هستند که شفاف بوده و جنسی مشابه پلاستیک شفاف دارند. استفاده از آن ها راحت بوده و نیاز به براکت را مرتفع میسازد. تنها عیبی که این پلاک ها دارند این است که فرد باید هر دو هفته یکبار به پزشک خود جهت تعویض پلاک مراجعه نماید.
  2. پلاک های Z شکل : در مواردی که یک یا بیش از یک دندان از دندان های پیش بیمار ، رو به عقب باشد ؛ ارتودنتسیت خوب بابل به منظور جلوکشیدن آن یا آن ها و تراز کردن آن ها با دندان های مجاور ، اقدام به استفاده از پلاک های Z شکل از جمله انواع ارتودنسی با پلاک های متحرک ، می نماید.
  3. پلاک های فانکشنال : در کیس هایی که فک تحتانی بیمار در موقعیت نرمال نبوده و عقب تر از حد طبیعی باشد یا این که فک فوقانی نسبت به موقعیت طبیعی ، جلوتر باشد ، جهت جلو آوردن فک تحتانی یا عقب بردن فک فوقانی ، از پلاک های فانکشنال استفاده می گردد.
  4. ریتینرها یا پلاک های نگهدارنده : از دیگر انواع ارتودنسی با پلاک متحرک نیز می توان ریتینرها را نامبرد. این پلاک ها پس از اتمام روند درمان ارتودنسی و مرتب شدن دندان ها ، به منظور حفظ موقعیت جدید دندان ها و پیشگیری از بازگشت آن ها به حالت سابق تجویز می شوند و باید تا مدت زمان تعیین شده توسط پزشک معالج ،مورد استفاده قرار گیرند.

 

ارتودنسی با پلاک متحرک - دکتر ثریا یوسف نژاد

کاربردهای ارتودنسی با پلاک متحرک

از این نوع از ارتودنسی در راستای اهداف زیر استفاده می شود :

  1. مشکلات و ناهنجاری های فکی – اسکلتی سنین کودکی و نوجوانی را با استفاده از این نوع از پلاک ها می توان مرتفع نمود.
  2. اختلالات جزئی دندان ها با پلاک های متحرک ارتودنسی ، قابل رفع می باشند.
  3. به عنوان نگهدارنده نیز می توان از آن ها بعد از اتمام روند ارتودنسی بهره برد.
  4. افرادی که بنا به هر دلیلی ، نمی توانند از ارتودنسی ثابت استفاده کنند ، گزینه مناسبی برای استفاده از ارتودنسی با پلاک متحرک می باشند.

مقایسه ارتودنسی متحرک و ثابت

هر یک از انواع بریس ها برای درمان وضعیت های مختلفی مورد استفاده قرار می گیرند و برای هر فرد توسط بهترین متخصص ارتودنسی بابل مشخص می گردد که کدام یک مناسب تر هستند. علاوه بر آن ، هر یک از دستگاه های ارتودنسی با پلاک متحرک و ثابت مزایا و معایبی را به همراه دارند که در ادامه به آن های می پردازیم :

از مزایای پلاک های متحرک باید گفت که در معرض دید قرار نمی گیرند ، هنگام غذا خوردن ، مسواک زدن و نخ دندان کشیدن می توان آن ها را از روی دندان برداشت ، هزینه آن نسبت به بریس های فیکس کمتر بوده و دوره درمانی کوتاه تری دارد. مشخصه های مثبت ارتودنسی های ثابت بدین شرح است که تاثیر گذاری بسیار بالایی در درمان انواع ناهنجاری های فک و دندان داشته ، طرح ها متفاوتی دارند و حتی نوعی از آن ها به نام ارتودنسی لینگوال به سبب قرار گرفتن پشت دندان ها در معرض دید قرار نمی گیرند. این را بدانید انتخاب نوع مناسب تنها بر عهده بهترین ارتودنتیست است و به طور مثال شما نمیتوانید صرفا بخاطر اینکه ارتودنسی متحرک هزینه کمتری را شامل می شود ، آن را انتخاب کنید. اگر می خواهید به نتیجه مطلوبی برسید حتما به راهنمایی بهترین ارتودنتیست بابل توجه کنید.

 

 

آیا استفاده از پلاک های متحرک ارتودنسی درد دارد ؟

برخی از انواع ارتودنسی با پلاک های متحرک خصوصا مواردی که اجزای پلاک از جنس فلز باشد ، ممکن است فرد در ابتدای درمان و بعد از قرارگرفتن پلاک بر روی دندان و تنطیمات اولیه ، کمی احساس ناراحتی داشته باشد ؛ اما دردی که غیر قابل تحمل باشد ، وجود نخواهد داشت و این احساس ناراحتی جزئی نیز بعد از بازه زمانی کوتاهی ، مرتفع می شود.

میزان تاثیر گذاری پلاک های متحرک در نظم دهی دندان ها

هر شخص با توجه به وضعیت دندان هایشان ، مدتی از روز را باید از دستگاه ارتودنسی با پلاک متحرک استفاده کنید. به طور میانگین این بازه 20 ساعت در روز و گاها بیشتر نیز تعیین می گردد. اگر فرد طبق برنامه پیش برود با گذشت 12 تا 18 ماه به نتیجه مطلوبی دست خواهد یافت. البته پس از پایان دوره ارتودنسی ، استفاده از ریتینرها نباید فراموش شود. مطالعات انجام شده در این زمینه نشان می دهند که ارتودنسی های نامرئی (Invisalign) ، در درمان بهم ریختگی خفیف تا ملایم دندان ها در افراد بزرگسال ، عملکرد بسیار موثری دارند.

سخن پایانی :

دستگاه های متحرک ، همانطور که اشاره داشتیم Aligner های شفاف هستند که از زمانی که به وجود آمده اند ( از سال 1999 ) تا کنون ، در حال تکامل هستند. زمانی که دستگاه های ارتودنسی با پلاک متحرک ، معرفی شدند ، همه بر این باور بودند که این دستگاه ها صرفا قسمتی از وسیله ارتودنسی هستند و تنها برای درمان بی نظمی های مختصر به کار می روند. اما در واقع در حال حاضر این دستگاه ها به عنوان یک تکنولوژی در حال پیشرفت می باشند و به طور قطع ، آینده ارتودنسی را شکل خواهند داد و می توان در همه انواع مشکلات دندانی از این دستگاه های شفاف استفاده نمود.